Obrót ziemią rolną w kontekście nowych przepisów

Udostępnij na Facebooku

Zablokowanie sprzedaży gruntów państwowych na 5 lat i ograniczenia w prywatnym obrocie ziemią to najważniejsze założenia ustawy, która weszła w życie 30 kwietnia 2016 roku. Autorom nowych regulacji chodziło przede wszystkim o ochronę państwowej ziemi rolnej i zapobieganie spekulacyjnemu jej wykupowi przez podmioty krajowe i zagraniczne, z naciskiem na te ostatnie, jako że 1 maja skończyło się 12-letnie moratorium na zakup polskiej ziemi przez cudzoziemców.

Ponadto, znowelizowana ustawa o ustroju rolnym wprowadza dzierżawę jako podstawową formę użytkowania państwowych gruntów rolnych, a jednocześnie utrudnia z jednej strony funkcjonowanie polskim rolnikom, z drugiej, uniemożliwia nabywanie ziemi osobom, które nie są rolnikami, a chciałyby na przykład kupić gospodarstwo i osiąść na wsi. Nic dziwnego, że od początku nowe przepisy budziły wiele emocji i wzbudzały kontrowersje,  wynikające m.in. z opinii formułowanych przez część środowiska prawniczego, że mogą być one sprzeczne z unijnymi zasadami swobodnego przepływu kapitału czy równego traktowania wszystkich obywateli Unii Europejskiej.

Poniekąd, wbrew nazwie i towarzyszącym uchwalaniu ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przekazom medialnym, dotyczy ona przede wszystkim obrotu prywatną ziemią rolną. W tej kwestii nowe przepisy pozwalają na zakup nieruchomości rolnej każdemu, ale pod warunkiem jej powierzchni nie większej niż 30 arów. Od nabywcy nie wymaga się też spełnienia dodatkowych warunków w postaci wykształcenia rolniczego czy konieczności stałego zasiedlenia w danej gminie, jak to ma miejsce w przypadku innych transakcji. Jednak przepisy noweli ustawy o obrocie ziemią są w tym punkcie niespójne z zapisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zakazującymi wydzielania działek rolnych o powierzchni mniejszej niż 30 arów.

Jeśli chodzi o większe nieruchomości rolne, może je zakupić wyłącznie rolnik indywidualny i to po spełnieniu określonych wymogów. W pierwszej kolejności konieczne są kwalifikacje rolnicze, następnie zamieszkiwanie 5 lat w gminie, na terenie której położona co najmniej jedna działka jego gospodarstwa. Dalej, prowadzenie gospodarstwa przez co najmniej 10 lat. Wreszcie, rolnik indywidualny może kupować ziemię do czasu, aż wielkość jego gruntów osiągnie 300 hektarów.

W przypadkach wykraczających poza określone zasady, obrót ziemią rolną dokonywany może być wyłącznie za zgodą sądu lub Agencji Nieruchomości Rolnych, która ma ponadto prawo pierwokupu. Nieliczne wyłączenia dotyczą, między innymi nabywania gruntów przez osoby bliskie zbywcy, kościoły i związki wyznaniowe, samorządy, jak również dziedziczenia. Zmiany wprowadzone nowelizacją skomplikują jednak często dotąd wykorzystywaną możliwość ustanowienia hipoteki na nieruchomości rolnej jako zabezpieczenia kredytu.

Źródła: